الفيض الكاشاني

415

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

معتقد شود كه در دنيا يا آخرت به خير و سعادت رسيده مغرور است ، و بيشتر مردم به خودشان گمان خير دارند در حالى كه در آن اشتباه مىكنند . در اين صورت بيشتر مردم مغرورند ، اگر چه انواع غرور و درجات غرورشان گوناگون است تا آنجا كه غرور بعضى از آنها بيشتر و آشكارتر از بعضى است و آشكارترين و سخت‌ترين غرورها غرور كافران و گنهكاران و فاسقان است . ما در اينجا مثالهايى براى حقيقت غرور مىآوريم . مثال اوّل : غرور كافران . ( 1 ) بعضى از كافران را زندگى دنيا فريفته است و بعضى را شيطان . امّا آنها كه به زندگى دنيا فريفته شده‌اند كسانى هستند كه مىگويند : نقد به از نسيه است . دنيا نقد و آخرت نسيه است ، در اين صورت دنيا بهتر است و بايد آن را انتخاب كرد ؛ و مىگويند : يقين بهتر از شكّ است و لذتهاى دنيا يقينى است و آخرت مشكوك . پس نبايد يقين را رها كرد . اين استدلالها قياسهاى فاسد و شبيه به قياس ابليس است آنجا كه گفت : أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ * . خداوند در قرآن به اين گروه اشاره فرموده است : أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْحَياةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ « 8 » . درمان اين غرور يا به تصديق ايمان يا به وسيلهء برهان است امّا تصديق به ايمان خالص اين است كه اين سخن خدا را تصديق كند كه : ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ « 9 » ، و اين گفته : وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى * « 10 » ؛ و اين گفتار : وَ الْآخِرَةُ خَيْرٌ وَ أَبْقى « 11 » ؛ و نيز آيه : وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ * « 12 » . فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ لا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ * « 13 » .

--> ( 8 ) بقره / 85 : اينها همان كسانند كه آخرت را به زندگى دنيا فروخته‌اند ، لذا مجازات آنها تخفيف داده نمىشود . و كسى آنها را يارى نخواهد كرد . ( 9 ) نحل / 99 : آنچه نزد شماست فانى مىشود ، امّا آنچه نزد خداست باقى مىماند . ( 10 ) قصص / 61 : و آنچه نزد خداست بهتر و پايدارتر است . ( 11 ) اعلى / 18 : در حالى كه آخرت بهتر و پايدارتر است . ( 12 ) آل عمران / 183 : و زندگى دنيا چيزى جز سرمايهء فريب نيست ! ( 13 ) فاطر / 6 : مبادا زندگى دنيا شما را مغرور كند ، و مبادا شيطان شما را فريب دهد و به ( كرم ) خدا مغرور سازد .